Dossier · A00-B99
Wścieklizna.
Rabies (A82)
A82
Rok 2025: 0 przypadków · źródło NIZP-PZH
Czym jest wścieklizna?
Wścieklizna (Rabies, A82) to niemal zawsze śmiertelna choroba wirusowa OUN wywołana przez wirusy z rodzaju Lyssavirus (rodzina Rhabdoviridae). Wirus przenosi się przez ukąszenie lub oślinienie otwartej rany przez zakażone zwierzę. Po osiągnięciu mózgu powoduje zapalenie nieodwracalne — śmiertelność po wystąpieniu objawów wynosi niemal 100%. Rocznie na świecie umiera ok. 60 000 osób; 99% przypadków pochodzi z Azji i Afryki. W Polsce ostatni rodzimy przypadek odnotowano w 2002 r.
Przyczyny
Wirus po wniknięciu do rany podąża wzdłuż aksonów nerwów do rdzenia i mózgu (transport aksonalny 12–24 mm/dobę). Im bliżej głowy ukąszenie, tym krótszy czas inkubacji (tygodnie do kilku miesięcy). Rezerwuar: psy (Azja, Afryka), lisy i borsuki (Europa Wschodnia), netoperze (Europa, Ameryki). W Polsce dzięki doustnym szczepieniom lisów wścieklizna sylwatyczna jest kontrolowana, ale zagrożenie importem ze Wschodu istnieje.
Objawy
Faza prodromalna (2–10 dni): gorączka, ból głowy, parestezje w miejscu ukąszenia. Faza neurologiczna: hydrofobia (bolesny skurcz mięśni gardła przy piciu), aerofobia, agresja, drgawki, śpiączka. Postać paralityczna (20%): wiotkie porażenia wstępujące bez hydrofobii. Śmierć w 7–14 dni od objawów neurologicznych.
Leczenie
Brak skutecznego leczenia po wystąpieniu objawów. Profilaktyka poekspozycyjna (PEP): natychmiastowe przemycie rany wodą z mydłem 15 min, szczepienie 4 dawkami + immunoglobulina RIG przy ekspozycji wysokiego ryzyka. PEP skuteczna gdy podana przed objawami. Profilaktyka przeksponycyjna: 3 dawki dla weterynarzy, leśników, podróżnych do krajów endemicznych. Ośrodki referencyjne: WUM Warszawa, GUMed Gdańsk, UMP Poznań.
Informacje powyżej mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. W przypadku objawów skonsultuj się z lekarzem.
NIZP-PZH
0
Rok 2025
3 rekordów · NIZP-PZH
Wścieklizna · Liczba przypadków
Źródła: NIZP-PZH
Porównanie rok do roku
—
Grupy ryzyka
- ·Osoby ukąszone przez dzikie lub niezaszczepione zwierzęta
- ·Podróżujący do krajów endemicznych (Azja, Afryka)
- ·Weterynarze, pracownicy laboratoriów i ochrony przyrody
- ·Speleolodzy (ekspozycja na netoperze)
Zaszczepialność
Szczepionka dostępna
Szczepionka profilaktyczna dla osób ryzyka zawodowego; szczepienie poekspozycyjne (PEP) ratuje życie gdy podane przed objawami