Dossier · A00-B99
Tularemia.
Tularaemia (A21)
A21
Rok 2025: 80 przypadków · źródło NIZP-PZH
Czym jest tularemia?
Tularemia to ostra choroba zakaźna wywołana przez Francisella tularensis — gram-ujemną, wewnątrzkomórkową pałeczkę o wyjątkowo wysokiej zjadliwości (dawka infekcyjna wynosi zaledwie 10–50 organizmów). Wyróżnia się dwa główne podgatunki: F. tularensis subsp. tularensis (biowar A, Ameryka Północna, cięższy przebieg) i subsp. holarctica (biowar B, Europa i Azja, lżejszy przebieg). W Polsce tularemia jest chorobą rzadką lecz endemiczną — ogniska odnotowywane są sporadycznie, głównie we wschodniej Polsce, najczęściej powiązane z kontaktem z zającami lub kleszczami. F. tularensis figuruje na liście agensów bioterrorystycznych CDC kategorii A.
Przyczyny
Rezerwuarem są gryzonie, zające i inne małe ssaki. Drogi zakażenia człowieka: ukąszenie kleszczy i innych owadów krwiopijnych (najczęstsza droga w Polsce), kontakt z tkankami zakażonych zwierząt (myśliwi, leśnicy, rzeźnicy), spożycie skażonego mięsa lub wody, wdychanie zakażonego aerozolu (siano, słoma — ryzyko zawodowe rolników). Postać kliniczna zależy od drogi wniknięcia.
Objawy
Inkubacja: 3–5 dni (zakres 1–14 dni). Nagła gorączka do 40°C, dreszcze, bóle głowy i mięśni, złe samopoczucie. Postać wrzodziejąco-gruczołowa (najczęstsza): owrzodzenie w miejscu wniknięcia + powiększenie regionalnych węzłów chłonnych. Postać płucna: zapalenie płuc z ciężkim przebiegiem. Postać oczno-gruczołowa: zapalenie spojówek. Postać żołądkowo-jelitowa: bóle brzucha, biegunka, wymioty po spożyciu skażonego jedzenia. Bez leczenia śmiertelność biowaru A: do 30%; biowaru B: <3%.
Leczenie
Lekami pierwszego wyboru są aminoglikozydy: streptomycyna (IM, 7–10 dni) lub gentamycyna (IV, 7–10 dni). Alternatywnie doksycyklina lub ciprofloksacyna doustnie — skuteczne, lecz z wyższym ryzykiem nawrotu. Choroba wymaga zgłoszenia do PSSE. Profilaktyka poekspozycyjna (po potencjalnym kontakcie): doksycyklina przez 14 dni. W Polsce leczenie prowadzone w oddziałach chorób zakaźnych; szczepionka dostępna jedynie dla pracowników laboratoriów wysokiego ryzyka.
Informacje powyżej mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. W przypadku objawów skonsultuj się z lekarzem.
NIZP-PZH
80
Rok 2025
3 rekordów · NIZP-PZH
Tularemia · Liczba przypadków
Źródła: NIZP-PZH
Porównanie rok do roku
▲ 81.8%
2025: 802024: 44NIZP-PZH
Grupy ryzyka
- ·Myśliwi i leśnicy
- ·Pracownicy laboratoriów (ryzyko bioterroryzmu)
- ·Osoby mające kontakt z zającami lub gryzoniami
- ·Mieszkańcy Finlandii, Szwecji i wschodniej Europy
Zaszczepialność
—
Żywa atenuowana szczepionka dostępna jedynie dla pracowników laboratoriów wysokiego ryzyka w niektórych krajach