Dossier · A00-B99
Tężec noworodkowy.
W planachA33
Tetanus neonatorum
Czym jest tężec noworodkowy?
Tężec noworodkowy (A33) to tężec rozwijający się u noworodka w ciągu pierwszych 28 dni życia w wyniku zakażenia kikuta pępowiny przez Clostridium tetani. Tetatospazmina — neurotoksyna C. tetani — blokuje uwalnianie GABA i glicyny w rdzeniu kręgowym, wywołując uogólniony skurcz mięśni. Tężec noworodkowy jest jedną z głównych vaccine-preventable przyczyn zgonów noworodków na świecie — WHO szacuje ok. 25 000 zgonów rocznie (głównie w Azji Południowej i Afryce Subsaharyjskiej). W Polsce jest eliminowany przez obowiązkowe szczepienia matek i porodnictwo w warunkach aseptycznych — nie odnotowywano przypadków od lat.
Przyczyny
Przetrwalniki C. tetani z gleby, pyłu lub odchodów zwierząt dostają się na kikut pępowiny przy przecinaniu niesterylnymi narzędziami lub przy stosowaniu tradycyjnych substancji (błoto, obornik, tłuszcze zwierzęce) do pielęgnacji pępka — praktyki obecne w krajach rozwijających się. Matka niezaszczepiona nie przekazuje przeciwciał ochronnych noworodkowi.
Objawy
Inkubacja: 3–14 dni. Pierwsze objawy: niemożność ssania (szczękościsk), potem drgawki uogólnione, opistotonus (łukowate wygięcie ciała), rysorius sardonicus (mimika w charakterystycznym grymasie). Spastyczność prowadzi do hipoksji z powodu skurczu mięśni oddechowych. Śmiertelność bez leczenia: >80%.
Informacje powyżej mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. W przypadku objawów skonsultuj się z lekarzem.
Dane w trakcie pozyskiwania
Ta grupa chorób została zaplanowana do agregacji w EpiData.pl, ale dane nie zostały jeszcze zaimportowane do bazy. Pracujemy nad parserami i integracjami z polskimi źródłami instytucjonalnymi.
Wróć tutaj za jakiś czas — strona będzie automatycznie aktywowana, gdy dane pojawią się w bazie.
Nadzór epidemiologiczny
Obowiązek zgłoszenia
Zgłoszenie pisemne- Formularz
- ZLK-1 — zgłoszenie podejrzenia lub rozpoznania zakażenia lub choroby zakaźnej (załącznik nr 2 do rozporządzenia)
- Termin
- niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od chwili powzięcia podejrzenia lub rozpoznania (art. 27 ust. 1 ustawy)
- Tryb
- W postaci elektronicznej (System Monitorowania Zagrożeń, system gabinetowy albo przesyłka zaszyfrowana) albo papierowej — przesyłką poleconą lub za pokwitowaniem, w kopercie oznaczonej „ZLK”. Telefonicznie, jeżeli w ocenie lekarza lub felczera okoliczności wymagają natychmiastowych działań przeciwepidemicznych.
- Adresat
- Państwowy powiatowy inspektor sanitarny — właściwy ze względu na miejsce zamieszkania chorego przy zgłoszeniu z Systemu Monitorowania Zagrożeń lub systemu gabinetowego, a w pozostałych przypadkach ze względu na miejsce powzięcia podejrzenia lub rozpoznania. Na przejściu granicznym — właściwy państwowy graniczny inspektor sanitarny.
- Wykaz zgłoszeniowy
- część II, poz. 35 — tężec
Wykaz ustawy
- poz. 43 — tężec
Załącznik do ustawy wyznacza zakres jej stosowania (art. 3 ust. 1).
Kodowanie ICD-10
- A33 Choroba zakaźna wywołana przez Clostridium tetani występująca u noworodków
Synonimy
[tężec noworodków]
Źródła karty
- Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych, Rewizja dziesiąta, Tom I (wyd. 2008) — © WHO 2009 / © CSIOZ 2012 · s. 87 · pobrano 2026-09-15
- Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r. poz. 1675) · załącznik, art. 27 ust. 1 · pobrano 2026-09-15
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 grudnia 2019 r. w sprawie zgłaszania podejrzeń i rozpoznań zakażeń, chorób zakaźnych oraz zgonów z ich powodu (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1045) · załącznik nr 1, § 3–§ 7 · pobrano 2026-09-15