Dossier · A00-B99
Listerioza.
Listeriosis (A32)
A32
Rok 2025: 304 przypadków · źródło NIZP-PZH
Czym jest listerioza?
Listerioza to poważna choroba wywołana przez Listeria monocytogenes — gram-dodatnią pałeczkę wewnątrzkomórkową wyróżniającą się zdolnością do wzrostu w temperaturze lodówki (4°C) i wysokiej zawartości soli. Jest jedną z najbardziej śmiertelnych bakteryjnych chorób przenoszonych przez żywność: śmiertelność wynosi 20–30% potwierdzonych przypadków, mimo antybiotykoterapii. W Polsce odnotowywane są kilkadziesiąt przypadków rocznie, z wyraźną sezonowością letnią. Główną grupą ryzyka są kobiety w ciąży, noworodki, osoby po 65. roku życia i immunosupresowani.
Przyczyny
L. monocytogenes jest powszechna w środowisku — gleba, rozkładająca się materia organiczna, przewód pokarmowy zwierząt. Zakażenie przez żywność: wędliny (szynka, parówki), sery miękkie (brie, camembert, feta), ryby wędzone na zimno (łosoś), gotowe sałatki, surowe warzywa. Kluczowe jest zanieczyszczenie żywności gotowej do spożycia — L. monocytogenes mnoży się w lodówce, więc długo przechowywane produkty mogą być niebezpieczne. Zakażenie matki → łożysko → płód/noworodek (listerioza noworodkowa).
Objawy
Zdrowe osoby: gorączka grypopodobna, biegunka — często nierozpoznana. Grupy ryzyka: zapalenie opon mózgowych (zapalenie opon + zapalenie mózgu — rombomózgowie), posocznica, martwicze zapalenie jelit u noworodków. W ciąży: grypopodobna choroba matki może prowadzić do poronienia, przedwczesnego porodu lub zakażenia noworodka. Noworodkowa listerioza wczesna (granulomatosis infantiseptica) jest niemal zawsze śmiertelna bez leczenia.
Leczenie
Ampicylina IV (lub amoksycylina) przez 2–6 tygodni (zależnie od postaci) — lek z wyboru. Synergizm z gentamycyną (kombinacja w ciężkich postaciach). Przy uczuleniu na penicyliny: trimetoprim-sulfametoksazol. Cefalosporyny są nieskuteczne — L. monocytogenes jest naturalnie na nie oporna. Profilaktyka: osoby z grup ryzyka powinny unikać wymienionych produktów wysokiego ryzyka; podgrzewanie gotowych do spożycia mięs do >74°C eliminuje bakterię.
Informacje powyżej mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. W przypadku objawów skonsultuj się z lekarzem.
NIZP-PZH
304
Rok 2025
3 rekordów · NIZP-PZH
Listerioza · Liczba przypadków
Źródła: NIZP-PZH
Porównanie rok do roku
▲ 26.1%
2025: 3042024: 241NIZP-PZH
Grupy ryzyka
- ·Kobiety w ciąży (ryzyko poronienia i zakażenia noworodka)
- ·Noworodki i niemowlęta
- ·Osoby po 65. roku życia
- ·Osoby immunosupresowane (np. po przeszczepach, z HIV)
Zaszczepialność
—