Dossier · A00-B99
Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM).
Encephalitis virosa ixodica (A84)
A84
Rok 2025: 935 przypadków · źródło NIZP-PZH
Czym jest kleszczowe zapalenie mózgu?
Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM, A84) to wirusowe zapalenie OUN wywołane przez wirus TBEV (Tick-Borne Encephalitis Virus, flaviwirus) przenoszony przez kleszcze Ixodes ricinus. W Polsce endemiczny na Podlasiu, Warmii i Mazurach oraz Suwalszczyźnie. Rocznie w Polsce ok. 200–300 przypadków. Choroba przebiega dwufazowo — po fazie grypopodobnej następuje remisja, a potem u ok. 30% zakażonych faza neuroinwazyjna. Szczepionka jest wysoce skuteczna.
Przyczyny
TBEV przenoszony przez kleszcza Ixodes ricinus podczas krwiopijania; wirus obecny w śliniankach kleszcza. Do zakażenia dochodzi w ciągu kilku minut — usunięcie kleszcza w ciągu pierwszych godzin zmniejsza ryzyko, lecz nie eliminuje. Rzadko: przez niepasteryzowane mleko (krowie, kozie). Rezerwuarem są gryzonie leśne. Sezon aktywności kleszczy: marzec–listopad, szczyty kwiecień–czerwiec i sierpień–październik.
Objawy
Faza I (grypopodobna, 7–10 dni): gorączka, ból głowy, bóle mięśni, zmęczenie. Remisja 1–20 dni. Faza II (neuroinwazyjna, u ok. 30%): gorączka powraca, zapalenie opon mózgowych lub mózgu i rdzenia (encephalomyelitis) z silnym bólem głowy, wymiotami, zaburzeniami świadomości, drgawkami, porażeniami. Trwałe deficyty neurologiczne u ok. 10% z postacią neuroinwazyjną.
Leczenie
Brak leczenia przyczynowego — wyłącznie objawowe i intensywna terapia przy ciężkich postaciach. Szczepionka: FSME-IMMUN lub Encepur — 3 dawki (0, 1–3, 5–12 miesięcy); dawki przypominające co 3–5 lat. Skuteczność >98%. Wskazana dla wszystkich mieszkańców terenów endemicznych w Polsce oraz turystów planujących aktywność leśną na Podlasiu, Warmii, Suwalszczyźnie.
Informacje powyżej mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. W przypadku objawów skonsultuj się z lekarzem.
NIZP-PZH
935
Rok 2025
3 rekordów · NIZP-PZH
Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) · Liczba przypadków
Źródła: NIZP-PZH
Porównanie rok do roku
▲ 17.9%
2025: 9352024: 793NIZP-PZH
Grupy ryzyka
- ·Osoby spędzające czas na terenach leśnych i łąkowych w Polsce
- ·Leśnicy, myśliwi, turyści
- ·Osoby pijące niepasteryzowane mleko od krów i kóz
Zaszczepialność
Szczepionka dostępna
Szczepionka KZM (FSME-IMMUN, Encepur) wysoce skuteczna; zalecana dla osób narażonych w Polsce i przy wyjazdach do krajów endemicznych