EpiData.pl

Dossier · A00-B99

Kiła wczesna.

W planach

A51

Early syphilis

Czym jest kiła wczesna?

Kiła wczesna (A51) to nabyta kiła w pierwszych 2 latach od zakażenia Treponema pallidum, obejmująca kiłę pierwszorzędową (szankier), drugorzędową (osutka uogólniona) i wczesną kiłę utajoną. W Polsce odnotowuje się wzrastającą liczbę przypadków kiły, szczególnie wśród mężczyzn mających seks z mężczyznami (MSM) i osób z wieloma partnerami seksualnymi. Kiła wczesna jest w pełni uleczalna penicyliną.

Przyczyny

Treponema pallidum przenosi się wyłącznie przez bezpośredni kontakt śluzówkowo-śluzówkowy lub skórny podczas kontaktów seksualnych (w tym oralnych i analnych). Spirochety przenikają przez mikro-uszkodzenia skóry lub błon śluzowych i mnożą się w węzłach chłonnych, a następnie rozsiewają drogą krwi. Okres inkubacji 10–90 dni (średnio 21 dni). Współistniejące zakażenie HIV przyspiesza progresję.

Objawy

Pierwszorzędowa: bezbolesny, twardy wrzód (szankier) z uniesionymi krawędziami w miejscu zakażenia + bezbolesne powiększenie pachwinowych węzłów chłonnych. Drugorzędowa (4–10 tygodni po szankierze): uogólniona, symetryczna osutka maculopapularna obejmująca dłonie i podeszwy, kłykciny szerokie (condylomata lata), łysienie plackowate, gorączka, złe samopoczucie. Wczesna utajona: brak objawów, reaktywna serologia.

Informacje powyżej mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. W przypadku objawów skonsultuj się z lekarzem.

Dane w trakcie pozyskiwania

Ta grupa chorób została zaplanowana do agregacji w EpiData.pl, ale dane nie zostały jeszcze zaimportowane do bazy. Pracujemy nad parserami i integracjami z polskimi źródłami instytucjonalnymi.

Wróć tutaj za jakiś czas — strona będzie automatycznie aktywowana, gdy dane pojawią się w bazie.

Nadzór epidemiologiczny

Obowiązek zgłoszenia

Zgłoszenie pisemne
Formularz
ZLK-3 — zgłoszenie podejrzenia lub rozpoznania zachorowania na chorobę przenoszoną drogą płciową (załącznik nr 4 do rozporządzenia)
Termin
niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od chwili powzięcia podejrzenia lub rozpoznania (art. 27 ust. 1 ustawy)
Tryb
W postaci elektronicznej (System Monitorowania Zagrożeń, system gabinetowy albo przesyłka zaszyfrowana) albo papierowej — przesyłką poleconą lub za pokwitowaniem, w kopercie oznaczonej „ZLK”. Telefonicznie, jeżeli w ocenie lekarza lub felczera okoliczności wymagają natychmiastowych działań przeciwepidemicznych.
Adresat
Państwowy powiatowy inspektor sanitarny — właściwy ze względu na miejsce zamieszkania chorego przy zgłoszeniu z Systemu Monitorowania Zagrożeń lub systemu gabinetowego, a w pozostałych przypadkach ze względu na miejsce powzięcia podejrzenia lub rozpoznania. Na przejściu granicznym — właściwy państwowy graniczny inspektor sanitarny.
Wykaz zgłoszeniowy
  • część II, poz. 18 — kiła

Wykaz ustawy

  • poz. 25 — kiła

Załącznik do ustawy wyznacza zakres jej stosowania (art. 3 ust. 1).

Definicja przypadku

Kryteria, po których przypadek klasyfikuje się na potrzeby nadzoru epidemiologicznego. Nie służą rozpoznaniu u pojedynczego pacjenta.

KIŁAUE/PL

Kryteria kliniczne

  • Każda osoba, u której występuje co najmniej jedna z następujących postaci (stadiów) klinicznych:
  •  Kiła wczesna objawowa - pierwotna (I okres) /A51.0-A51.2/
  • Każda osoba, u której występuje jedno (zazwyczaj niebolesne) owrzodzenie pierwotne (zmiana pierwotna) lub kilka takich zmian,
  • w okolicy genitaliów, krocza, odbytu, ust lub błony śluzowej gardła lub w innym miejscu poza obrębem genitaliów.
  •  Kiła wczesna objawowa - wtórna (II okres) /A51.3-A51.4/
  • Każda osoba, która spełnia co najmniej jedno z następujących pięciu kryteriów:
  • - rozsiana wysypka plamisto-grudkowa, często na dłoniach lub podeszwach stóp,
  • - uogólnione powiększenie węzłów chłonnych,
  • - kłykciny płaskie,
  • - wysypka na śluzówkach,
  • - łysienie rozlane.
  •  Kiła wczesna utajona (poniżej jednego roku) /A51.5-A51.9/
  • Brak objawów obecnie oraz wystąpienie objawów zgodnych z wcześniejszymi stadiami kiły w ciągu 12 poprzednich miesięcy.
  •  Kiła późna (III okres) objawowa lub kiła późna utajona (powyżej jednego roku) /A52/
  • Każda osoba, u której występują objawy zgodne z jedną z trzech następujących postaci kiły późnej:
  • - kiła kilakowa,
  • - kiła sercowo-naczyniowa,
  • - kiła ośrodkowego układu nerwowego.
  • LUB
  • Brak objawów obecnie oraz wystąpienie objawów zgodnych z wcześniejszymi stadiami kiły ponad 12 miesięcy przed
  • rozpoznaniem.
  •  Kiła inna i nieokreślona /A53/
  • Nie dotyczy.

Kryteria laboratoryjne

  • Co najmniej jedno z następujących pięciu kryteriów:
  • - wykrycie Treponema pallidum w wydzielinie lub tkance pobranej ze zmiany pierwotnej metodą badania mikroskopowego
  • w ciemnym polu widzenia,
  • - wykazanie obecności Treponema pallidum w wydzielinie lub tkance pobranej ze zmiany pierwotnej metodą immunofluorescencji
  • bezpośredniej (DFA),
  • - wykazanie obecności Treponema pallidum w wydzielinie lub tkance pobranej ze zmiany pierwotnej metodą PCR,
  • - wykrycie obecności przeciwciał przeciw Treponema pallidum testem krętkowym (np. TPHA, TPPA, FTA-abs, EIA, CMIA , WB)
  • ORAZ dodatkowo:
  • DLA KIŁY WCZESNEJ /A51/:
  • - wykrycie przeciwciał Tp-IgM innym testem (metodą IgM-ELISA, IgM immunoblot lub 19S-IgM-FTA-abs),
  • LUB
  • - wykrycie przeciwciał nieswoistych testem niekrętkowym (np. RPR, VDRL, USR).
  • DLA KIŁY PÓŹNEJ /A52/ ORAZ KIŁY INNEJ I NIEOKREŚLONEJ /A53/:
  • - wykrycie obecności przeciwciał przeciw Treponema pallidum testem krętkowym innym niż wykonany w pierwszym etapie
  • (np. TPHA, TPPA, FTA-abs, EIA, CMIA, WB),
  • LUB
  • - wykrycie przeciwciał nieswoistych testem niekrętkowym (np. RPR, VDRL, USR).
  • - w przypadku reinfekcji (ponownego zakażenia), u pacjenta poprzednio skutecznie leczonego, stwierdzenie ponownej serokonwersji
  • w teście niekrętkowym lub czterokrotnego wzrostu miana w teście niekrętkowym.

Kryteria epidemiologiczne

  •  Kiła wczesna objawowa - pierwotna/ wtórna /A51.0-A51.4/
  • Powiązanie epidemiologiczne polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka (kontakty seksualne) w okresie 3
  • poprzedzających miesięcy (kiła pierwotna) lub w okresie 12 poprzedzających miesięcy (kiła wtórna).
  •  Kiła wczesna utajona (poniżej jednego roku) /A51.5-A51.9/
  • Powiązanie epidemiologiczne polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka (kontakty seksualne) w okresie 12
  • poprzedzających miesięcy.

Klasyfikacja przypadku

  • A. Przypadek możliwy 2)
  • Każda osoba, u której lekarz rozpoznał kiłę.
  • B. Przypadek prawdopodobny
  • Każda osoba spełniająca kryteria kliniczne i epidemiologiczne.
  • C. Przypadek potwierdzony
  • Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne.
  • 1) Definicja zmodyfikowana w 2020 r. na podstawie definicji wprowadzonej decyzją Komisji Wykonawczej Unii Europejskiej w 2018 r. (2018/945/EU). W definicji przyjętej w Polsce (m.in.) rozszerzono jej zakres obejmując definicją kiłę późną, inną i nieokreśloną oraz dokonano podziału kryteriów laboratoryjnych ze względu na postać kliniczną kiły oraz reinfekcje (przyp. red. pol.)
  • 2) W definicji przyjętej w Polsce przejściowo (do 2020 r.) dopuszczono stosowanie kategorii „przypadek możliwy”. (przyp. red. pol.)

NIZP-PZH, Definicje przypadków, wersja 6b — strona 35

Kodowanie ICD-10

  • A51 Kiła wczesna

Podkody

Źródła karty

Kiła wczesna | EpiData.pl