Dossier · A00-B99
Dżuma.
Pestis (A20)
A20
Rok 2025: 0 przypadków · źródło NIZP-PZH
Czym jest dżuma?
Dżuma to ostra, wysoce zakaźna choroba bakteryjna wywołana przez Yersinia pestis — gram-ujemną pałeczkę należącą do rodziny Yersiniaceae. Wywołała trzy wielkie pandemie w historii ludzkości: Justynianową (VI w.), Czarną Śmierć (XIV w., szacunkowo 30–60% populacji Europy) i pandemię azjatycką (XIX–XX w.). Aktualnie WHO odnotowuje 1000–2000 przypadków rocznie, głównie na Madagaskarze, w Demokratycznej Republice Konga i Peru. W Polsce dżuma jest chorobą importowaną — brak przypadków rodzimych od stuleci; rozpoznana w przywiezionym przypadku wymaga natychmiastowego zgłoszenia i izolacji.
Przyczyny
Rezerwuarem Y. pestis są gryzonie (szczury, wiewiórki ziemne, świnki preriowe). Zakażenie człowieka następuje przez: ukąszenie zakażonej pchły (postać bubonowa), bezpośredni kontakt z tkankami zakażonego zwierzęcia lub chorego (postać płucna — droga kropelkowa). Bakteria mnoży się w węzłach chłonnych (bubo), może rozsiewać się drogą krwi (posocznica) lub infekować płuca. Y. pestis figuruje na liście potencjalnych agensów bioterrorystycznych (kategoria A CDC) ze względu na łatwość aerosolizacji spor płucnej.
Objawy
Obraz kliniczny zależy od postaci: bubonowa (najczęstsza) — nagła gorączka do 40°C, dreszcze, bóle głowy i mięśni, powiększone bolesne węzły chłonne (bubo) — najczęściej pachwinowe, udowe, pachowe; posocznicowa — wstrząs, DIC, wybroczyny, martwica tkanek (stąd historyczna nazwa „czarna śmierć"); płucna — gwałtowne zapalenie płuc z krwistą plwociną, postępująca niewydolność oddechowa, śmiertelność bez leczenia bliska 100%. Okres wylęgania: 1–7 dni.
Leczenie
Dżuma wymaga natychmiastowej hospitalizacji w izolacji i antybiotykoterapii — zwłoka o kilka godzin może być śmiertelna. Leki pierwszego wyboru według protokołów WHO: streptomycyna (IM) lub gentamycyna (IM/IV) przez 10 dni; alternatywnie doksycyklina lub fluorochinolony (ciprofloksacyna). Profilaktyka poekspozycyjna kontaktów: doksycyklina doustnie przez 7 dni. W Polsce leczenie w warunkach ścisłej izolacji szpitalnej; ośrodkiem referencyjnym dla chorób szczególnie niebezpiecznych jest Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii UM w Białymstoku.
Informacje powyżej mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. W przypadku objawów skonsultuj się z lekarzem.
NIZP-PZH
0
Rok 2025
3 rekordów · NIZP-PZH
Dżuma · Liczba przypadków
Źródła: NIZP-PZH
Porównanie rok do roku
—
Grupy ryzyka
- ·Osoby mające kontakt z dzikimi gryzoniami w rejonach endemicznych
- ·Podróżujący do Madagaskaru, Demokratycznej Republiki Konga, Peru
Zaszczepialność
—
Szczepionka (inaktywowana) dostępna wyłącznie dla pracowników laboratoryjnych wysokiego ryzyka; nie jest powszechnie dostępna