Dossier · A00-B99
Dur brzuszny.
Typhus abdominalis (A01.0)
A01.0
Rok 2025: 4 przypadków · źródło NIZP-PZH
Czym jest dur brzuszny?
Dur brzuszny (tyfus brzuszny) to układowa choroba zakaźna wywołana przez Salmonella enterica serotyp Typhi — gram-ujemną pałeczkę jelitową. Bacteria wnika przez błonę śluzową jelita cienkiego, namnaża się w węzłach chłonnych i rozsiana drogą krwi atakuje wątrobę, śledzionę, szpik kostny i kępki Peyera. Na świecie rejestruje się ok. 11–20 mln zachorowań rocznie, z czego 128 000 kończy się zgonem. W Polsce dur brzuszny jest chorobą importowaną — kilkanaście przypadków rocznie.
Przyczyny
Jedynym rezerwuarem Salmonella Typhi jest człowiek. Zakażenie następuje drogą fekalno-oralną przez spożycie skażonej wody pitnej lub żywności (surowe warzywa, owoce morza, lody). Nośnikami są przewlekli nosiciele — osoby, u których bakteria zasiedla pęcherzyk żółciowy po przebyciu choroby (ok. 2–5% ozdrowieńców). Obszary endemiczne to Azja Południowa (Indie, Pakistan, Nepal, Bangladesz), Afryka Subsaharyjska i Ameryka Łacińska.
Objawy
Okres wylęgania wynosi 7–21 dni. Choroba przebiega stopniowo narastającą gorączką do 39–40°C, którą wyróżnia tzw. względna bradykardia (tętno nieproporcjonalnie wolne do temperatury). W pierwszym tygodniu: bóle głowy, bóle mięśni, kaszel, zaparcie lub biegunka. W drugim tygodniu pojawiają się różyczka (jasnoróżowe plamki na tułowiu), hepatosplenomegalia i stan tyfoidalny (apatia, splątanie). Groźne powikłania to perforacja jelita i krwotok z przewodu pokarmowego (2–3% przypadków).
Leczenie
Lekiem pierwszego wyboru jest ceftriakson lub fluorochinolon (ciprofloksacyna) — jednak narastająca oporność wielolekowa (MDR-Salmonella Typhi) w Azji Południowej wymaga potwierdzenia wrażliwości. Azytromycyna stosowana w leczeniu ambulatoryjnym niepowikłanych przypadków. Leczenie trwa 10–14 dni. Nosiciele wymagają kuracji antybiotykowej plus ewentualnie cholecystektomii. W Polsce: obowiązek hospitalizacji i zgłoszenia. Profilaktyka: szczepienie zalecane podróżującym do obszarów endemicznych.
Informacje powyżej mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. W przypadku objawów skonsultuj się z lekarzem.
NIZP-PZH
4
Rok 2025
3 rekordów · NIZP-PZH
Dur brzuszny · Liczba przypadków
Źródła: NIZP-PZH
Porównanie rok do roku
▼ 42.9%
2025: 42024: 7NIZP-PZH
Grupy ryzyka
- ·Podróżujący do Azji Południowej, Afryki i Ameryki Łacińskiej
- ·Osoby bez dostępu do bezpiecznej wody
- ·Dzieci w krajach endemicznych
Zaszczepialność
Szczepionka dostępna
Szczepionka inaktywowana (Vi) i żywa atenuowana (Ty21a); zalecana podróżującym do krajów endemicznych