Dossier · A00-B99
Choroba Creutzfeldta-Jakoba (CJD).
Morbus Creutzfeldt-Jakob (A81.0)
A81.0
Rok 2025: 41 przypadków · źródło NIZP-PZH
NIZP-PZH
41
Rok 2025
3 rekordów · NIZP-PZH
Choroba Creutzfeldta-Jakoba (CJD) · Liczba przypadków
Źródła: NIZP-PZH
Porównanie rok do roku
▲ 36.7%
2025: 412024: 30NIZP-PZH
Zaszczepialność
—
Nadzór epidemiologiczny
Obowiązek zgłoszenia
Zgłoszenie pisemne- Formularz
- ZLK-1 — zgłoszenie podejrzenia lub rozpoznania zakażenia lub choroby zakaźnej (załącznik nr 2 do rozporządzenia)
- Termin
- niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin od chwili powzięcia podejrzenia lub rozpoznania (art. 27 ust. 1 ustawy)
- Tryb
- W postaci elektronicznej (System Monitorowania Zagrożeń, system gabinetowy albo przesyłka zaszyfrowana) albo papierowej — przesyłką poleconą lub za pokwitowaniem, w kopercie oznaczonej „ZLK”. Telefonicznie, jeżeli w ocenie lekarza lub felczera okoliczności wymagają natychmiastowych działań przeciwepidemicznych.
- Adresat
- Państwowy powiatowy inspektor sanitarny — właściwy ze względu na miejsce zamieszkania chorego przy zgłoszeniu z Systemu Monitorowania Zagrożeń lub systemu gabinetowego, a w pozostałych przypadkach ze względu na miejsce powzięcia podejrzenia lub rozpoznania. Na przejściu granicznym — właściwy państwowy graniczny inspektor sanitarny.
- Wykaz zgłoszeniowy
- część II, poz. 6 — choroba Creutzfeldta-Jakoba i inne encefalopatie gąbczasteCJD (A81.0) oraz pozostałe encefalopatie gąbczaste z grupy A81.
Wykaz ustawy
- poz. 9 — choroba Creutzfeldta-Jakoba i inne encefalopatie gąbczasteCJD (A81.0) oraz pozostałe encefalopatie gąbczaste z grupy A81.
Załącznik do ustawy wyznacza zakres jej stosowania (art. 3 ust. 1).
Definicja przypadku
Kryteria, po których przypadek klasyfikuje się na potrzeby nadzoru epidemiologicznego. Nie służą rozpoznaniu u pojedynczego pacjenta.
CHOROBA CREUTZFELDTA-JAKOBA (CJD)PL
Kryteria kliniczne
- A. postępująca demencja
- B. ORAZ dwa z wymienionych poniżej zaburzeń neurologicznych:
- • mioklonie
- • zaburzenia móżdżkowe lub wzrokowe
- • zespoły piramidowe lub pozapiramidowe
- • mutyzm akinetyczny
- C. ORAZ czas trwania choroby < 2 lata.
Kryteria laboratoryjne
- • Dodatnie wyniki badań neuropatologicznych i/lub immunocytochemicznych i/lub w mikroskopie elektronowym.
- Dla przypadku prawdopodobnego:
- • Typowy zapis EEG.
- • Obecność białka 14 - 3 -3 w płynie mózgowo-rdzeniowym.
Klasyfikacja przypadku
- Możliwy: NIE DOTYCZY
- Prawdopodobny: Obraz kliniczny zgodny z opisem ORAZ spełnione kryterium laboratoryjne dla przypadku prawdopodobnego.
- Potwierdzony: Przypadek potwierdzony laboratoryjnie.
- Uwaga: Obejmuje przypadki rodzinne i jatrogenne.
- 1) Definicja bez zmian w stosunku do przyjętej w 2005 roku.
NIZP-PZH, Definicje przypadków, wersja 6b — strona 11
CHOROBA CREUTZFELDTA-JAKOBA - WARIANT (vCJD)UE
Kryteria kliniczne
- Każda osoba, która spełnia co najmniej cztery z następujących pięciu kryteriów:
- - wczesne objawy psychiatryczne, 1)
- - nieustępujące zaburzenia bólowe, 2)
- - ataksja,
- - mioklonie lub pląsawica lub dystonia,
- - otępienie.
Kryteria laboratoryjne
- Potwierdzenie neuropatologiczne: zmiany gąbczaste i nasilona akumulacja białka prionu, połączone z obecnością blaszek
- kwitnących w mózgu i móżdżku.
- Co najmniej jedno lub dwa (w zależności od klasyfikacji przypadku) z następujących trzech kryteriów:
- - zapis EEG w początkowej fazie choroby nie jest typowy 3) dla sporadycznej postaci CJD 4) w początkowej fazie choroby,
- - obustronnie wzmożony sygnał w okolicy poduszki wzgórza w badaniu rezonansu magnetycznego – MRI,
- - dodatni wynik biopsji migdałków. 5)
Kryteria epidemiologiczne
- Powiązanie epidemiologiczne polegające na przeniesieniu z człowieka na człowieka (np. transfuzja krwi).
Klasyfikacja przypadku
- A. Przypadek możliwy
- Każda osoba, która spełnia warunki wstępne
- ORAZ
- spełnia kryteria kliniczne,
- ORAZ
- u której zapis EEG nie wskazuje na sporadyczną postać CJD. 4)
- B. Przypadek prawdopodobny
- Każda osoba, która spełnia warunki wstępne
- ORAZ
- spełnia kryteria kliniczne,
- ORAZ
- u której zapis EEG nie wskazuje na sporadyczną postać CJD, 4)
- ORAZ
- u której wynik badania MRI jest dodatni,
- LUB
- każda osoba, która spełnia warunki wstępne,
- ORAZ
- u której wynik biopsji migdałków jest dodatni.
- C. Przypadek potwierdzony
- Każda osoba, która spełnia warunki wstępne
- ORAZ
- kryteria rozpoznania przypadku potwierdzonego.
- 1) Depresja, stany lękowe, apatia, wycofanie, urojenia.
- 2) Obejmuje to wyraźny ból lub dyzestezję.
- 3) Typowy zapis EEG w sporadycznej postaci CJD ma postać uogólnionych rytmicznych wyładowań, średnio raz na sekundę. Zapis taki można sporadycznie zaobserwować w późnym stadium vCJD.
- 4) Typowy zapis EEG w sporadycznej postaci CJD ma postać uogólnionych rytmicznych wyładowań, średnio raz na sekundę. Zapis taki można sporadycznie zaobserwować w późnym stadium vCJD.
- 5) Nie zaleca się wykonywania biopsji migdałków rutynowo ani w wypadku zapisu EEG typowego dla sporadycznej postaci CJD, badanie to może być jednak użyteczne w wypadku gdy cechy kliniczne są zgodne z vCJD, a MRI nie wykazuje wzmożenia sygnału w okolicy poduszki wzgórza.)
NIZP-PZH, Definicje przypadków, wersja 6b — strona 12
Kodowanie ICD-10
A81.0 Choroba Creutzfeldta-Jacoba
Synonimy
Podostra encefalopatia gąbczasta
Jednostka nadrzędna
A81 Atypowe wirusowe zakażenia ośrodkowego układu nerwowego
Dane epidemiologiczne zbierane są na poziomie kodu nadrzędnego — ten podkod służy do kodowania rozpoznania, nie do sprawozdawczości.
Źródła karty
- Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych, Rewizja dziesiąta, Tom I (wyd. 2008) — © WHO 2009 / © CSIOZ 2012 · s. 100 · pobrano 2026-09-15
- Definicje przypadków chorób zakaźnych na potrzeby nadzoru epidemiologicznego, wersja robocza 6b (luty 2020), Zakład Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP-PZH · s. 11, s. 12 · pobrano 2026-09-15
- Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r. poz. 1675) · załącznik, art. 27 ust. 1 · pobrano 2026-09-15
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 grudnia 2019 r. w sprawie zgłaszania podejrzeń i rozpoznań zakażeń, chorób zakaźnych oraz zgonów z ich powodu (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1045) · załącznik nr 1, § 3–§ 7 · pobrano 2026-09-15