Dossier · A00-B99
Błonica.
Diphtheriae (A36)
A36
Rok 2025: 3 przypadków · źródło NIZP-PZH
Czym jest błonica?
Błonica to ostra choroba zakaźna wywoływana przez toksynę Corynebacterium diphtheriae — gram-dodatniej pałeczki produkującej silną egzotoksynę białkową kodowaną przez bakteriofag. Błonica jest klasyczną chorobą podlegającą eliminacji przez szczepienia — w Polsce ostatnie większe ogniska notowano przed 1980 rokiem. Aktualnie sporadyczne przypadki są importowane z Azji, Rosji lub dotyczą niezaszczepionych. Toksynę błonicza zabija komórki przez ADP-rybozylację elongation factor EF-2, co blokuje syntezę białek w mięśniu sercowym i nerwach obwodowych.
Przyczyny
Zakażenie przez wydzielinę z dróg oddechowych chorego lub nosiciela (droga kropelkowa) lub przez kontakt ze skórą przy błonicy skórnej. C. diphtheriae wytwarza szarobielawą błonę rzekomą (pseudomembrane) przylegającą do tkanek migdałków, gardła lub krtani — trudną do oderwania. Toksynowe powikłania sercowe i neurologiczne wynikają z rozsiewu toksyny przez krew.
Objawy
Gorączka, ból gardła, powiększenie węzłów chłonnych szyjnych, szarobielawa błona rzekoma na migdałkach lub gardła, „byczy kark" (szyja byka) przy masywnym powiększeniu węzłów. Krup błoniczy: kaszel szczekający, duszność, stridor przy zajęciu krtani — zagrożenie uduszeniem. Powikłania (2–6 tygodni): zapalenie mięśnia sercowego (EKG: bloki, arytmie), neuropatia obwodowa (porażenie podniebienia, porażenie nerwów okoruchowych, Guillain-Barré-like).
Leczenie
Antytoksyna błonicza (końska lub ludzka) jak najszybciej — neutralizuje krążącą toksynę (nie związaną z tkankami). Antybiotykoterapia: erytromycyna lub penicylina G przez 14 dni (eliminacja C. diphtheriae). Izolacja chorego, intubacja lub tracheotomia przy krupie. W Polsce obowiązkowe szczepienie DTP (dzieci) i Td co 10 lat (dorośli) — kluczowa profilaktyka.
Informacje powyżej mają charakter edukacyjny i nie zastępują porady lekarskiej. W przypadku objawów skonsultuj się z lekarzem.
NIZP-PZH
3
Rok 2025
3 rekordów · NIZP-PZH
Błonica · Liczba przypadków
Źródła: NIZP-PZH
Porównanie rok do roku
▲ 50.0%
2025: 32024: 2NIZP-PZH
Grupy ryzyka
- ·Osoby niezaszczepione lub z wygasłą odpornością
- ·Osoby podróżujące do Azji i Afryki, gdzie błonica nadal występuje
- ·Bezdomni i osoby w złych warunkach higienicznych
Zaszczepialność
Szczepionka dostępna
Szczepienie obowiązkowe DTP/Td w PSO; wymaga dawek przypominających u dorosłych co 10 lat